ระบบควบคุมภาษาไทย กับความกังวลใจ
ระบบควบคุมภาษาไทย กับความกังวลใจ
เกิดความกังวลใจ และไม่เข้าใจอยู่มากพอสมควร สำหรับผู้ผลิตสื่อสิ่งพิมพ์เกี่ยวกับระบบควบคุมภาษาไทย ที่บางคนก็เรียกว่า ฮาร์ดล็อก ไม่รู้ว่าจะเลือกใช้จากค่ายไหนดี และในแต่ละค่ายมีความสามารถด้านใดบ้าง ปัญหาที่เกิดขึ้นท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงระบบปฎิบัติการ, ซอฟต์แวร์ออกแบบสิ่งพิมพ์ รวมไปถึงระบบฟ้อนต์ ยิ่งนำพาให้เกิดความกังวลใจมากขึ้น กลัวจะตัดสินใจผิดพลาด เสียเงินไม่เท่าไร แต่เสียเวลานิซิ คิดหนักพอสมควร
เป็นเพราะว่าซอฟต์แวร์ควบคุมภาษาไทย มีมากค่ายไปหรือเปล่า จึงทำให้ตัดสินใจลำบาก ผมว่ามีมากก็ไม่เป็นไรครับ เป็นสิ่งดีซะอีก ทำให้เกิดการแข่งขันเพื่อให้เกิดการพัฒนาซอฟต์แวร์ที่มีคุณภาพ และราคายุติธรรม จากที่ผมได้เฝ้าติดตามดูซอฟต์แวร์ควบคุมจากค่ายต่างๆ ก็เป็นเช่นนั้นจริงๆ ในแต่ละค่าย มีการปรับปรุงอย่างมากมายเพื่อให้ซอฟต์แวร์ตอบสนองการทำงานของผู้ใช้ เกริ่นมาเสียมาก ที่จริงแล้วผมต้องการจะนำข้อมูลของซอฟต์แวร์ควบคุมภาษาไทยจากค่ายต่างๆ มาบอกกล่าวให้สมาชิกของชมรมได้รับทราบ เพื่อใช้พิจารณาในการจัดหามาใช้งานให้ถูกต้อง และถูกใจ แต่คงต้องขอออกตัวก่อนน่ะครับ ข้อมูลเหล่านี้เป็นข้อมูลเบื้องต้นเท่าที่หามาได้ และจากการทดสอบของผมเองในบางส่วน หากต้องการข้อมูลลึกๆ ก็ฝากสมาชิกสอบถามโดยตรงจากเจ้าของซอฟต์แวร์เอง น่าจะได้รับคำตอบที่มากขึ้น
4 ค่าย ซอฟต์แวร์ควบคุมภาษาไทย
หลายคนคงยังสงสัยอยู่ว่าทำไมมีเยอะจัง เพราะเท่าที่ทราบมา จะรู้จักเฉพาะ TSP (Thai Support Plug-in) กับ KoKai เท่านั้น และอีก 2 ค่ายมาจากไหน มาดูกันเลยดีกว่าว่าซอฟต์แวร์แต่ละค่ายมีคุณสมบัติอะไรบ้าง และจะตอบสนองความต้องการเราหรือไม่ ข้อมูลที่ผมจะบอกกล่าวต่อไปนี้ จะมีการเชื่อมโยงกับซอฟต์แวร์รุ่นใหม่ๆ อย่างเช่น InDesign CS3 และระบบปฎิบัติการรุ่นใหม่อย่าง Mac OSX ด้วย
- TSP เจ้าเก่า ที่มีการพัฒนาต่อยอดมาจาก TGP (Thai Graphic Plug-in) ปัจจุบันมีการพัฒนาให้เหลือเพียง TSP เท่านั้น ในอดีตจะมีการพัฒนาให้ใช้เฉพาะบนระบบ Mac เท่านั้น ต่อมามีการพัฒนาให้ใช้ได้กับระบบ Windows ด้วย TSP ปัจจุบันเวอร์ชั่น 7.1 มีความสามารถดังนี้
- Mac OSX รองรับการทำงาน Illustrator CS2, Photoshop CS2, InDesign CS2 และ InDesign CS3
- Windows พัฒนามาเพื่อรองรับเฉพาะ InDesign เท่านั้น ปัจจุบันรองรับถึง CS3
- KoKai เป็นอีกค่ายหนึ่งที่มีการพัฒนาซอฟต์แวร์ควบคุมภาษาไทย มีทั้งทำงานบนระบบ Mac OS และ Windows ในเบื้องต้นการพัฒนาของ KoKai จะแยกเป็น KoKai 2000 สำหรับ Mac OS และ KoKai 2002 สำหรับ Windows และปรับปรุงเป็น KoKai 2006 หลังจากนั้นก็เงียบหายไปเกือบ 1 ปี หลายๆ ก็คงคิดว่า KoKai ก็คงจะมีการพัฒนาต่อแล้ว แต่ล่าสุด KoKai ได้ออกซอฟต์แวร์ชุดใหม่ที่ใช้ได้ทั้ง Mac OS X และ Windows โดยใช้ Hardlock ตัวเดียวกัน โดยใช้ชื่อรุ่นว่า KoKai G2 ซึ่งมีความสามารถดังนี้
- Mac OS X รองรับการทำงานของโปรแกรม InDesign CS2 และ CS3
- Windows XP และ Vista รองรับการทำงานของโปรแกรม InDesign CS2 และ CS3
- FreeLock ค่ายน้องใหม่สำหรับซอฟต์แวร์ควบคุมภาษาไทย ที่ใช้งานได้เฉพาะบน Mac OSX เท่านั้น มีการเปิดตัวด้วยราคาที่ถูกว่าค่ายอื่น ๆ โดนใจผู้ใช้อย่างมาก FreeLock ใช้วิธีป้องกันการ Copy โดยใช้ Softlock ผู้ซื้อจะต้องลงทะเบียน และทำการ Activate เพื่อให้ได้รหัสมาป้อนกลับที่ซอฟต์แวร์ โดยมีความสามารถดังนี้
- FreeLock สำหรับ InDesign CS3 การทำงานของ FreeLock Justifly นั้นมีคุณสมบัติ 2 อย่างสำหรบการใช้งานในโปรแกรม InDesign คือตัดคำภาษาไทยและการเปิดไฟล์งานเก่าที่ทำด้วย PageMaker เพื่อให้มาทำงานต่อได้ใน InDesign และยังสามารถเลือกใช้งานภาษาไทยได้อย่างถูกต้อง
- FreeLock สำหรับ Illustrator CS3 นั้น FreeLock มีหน้าที่ในการทำให้ภาษาไทยที่ปรากฏอยู่ในอาร์ทเวิร์ค มีการตัดคำ เกิดผลทำให้การสั่งอักษรแบบเสมอหน้า-หลังนั้นมีความสวยงามยิ่งขึ้นอีกด้วย
- ASK2 (Artwork Support Kits) เป็นอีกค่ายที่พัฒนาซอฟต์แวร์ควบคุมภาษาไทยเฉพาะบน Windows เท่านั้น การพัฒนาทำให้มีการรองรับซอฟต์แวร์ได้หลากหลาย เหมือนกับ KoKai แต่การทำงานจะไม่เหมือนกัน เพราะ KoKai เมื่อเปิดโปรแกรมใช้งาน และเปิดซอฟต์แวร์ควบคุมภาษาไทยก็สามารถใช้งานได้เลย แต่ ASK2 จะต้องเลือกข้อความที่ต้องการตัดคำ หรือควบคุมวรรณยุกต์ จากนั้นก็ไปเลือกคำสั่งการตัดคำ ซอฟต์แวร์มีความสามารถดังนี้
- ระบบตัดคำภาษาไทย ให้ขึ้นบรรทัดใหม่โดยอัตโนมัติ เพื่อการจัดหน้าหนังสืออย่างรวดเร็วใน Adobe Pagemaker 6.5 , 7.0 และ Adobe InDesign 1.5, 2.0, CS, CS2, CS3, CS4
- ยังสามารถที่จะพิมพ์ภาษาไทยด้วยฟอนต์เดิม ๆ (non-unicode font) ได้ในโปรแกรม Adobe Photoshop CS2,CS3,CS4 และ Adobe Illustrator CS, CS2, CS3, CS4
- ASK2 ยังได้พัฒนาให้รองรับกับโปรแกรมอื่นๆ อีกมากมาย อาทิเช่น Flash, CorelDraw, InCopy CS3 และ QuarkXPress 7 เป็นต้น
หมายเหตุ ASK2 ยังได้พัฒนา Free Version เพื่อให้ download ไปใช้ได้ฟรี (สำหรับใช้ใน photoshop 7/ CS/ CS2/ CS3 / CS4 เท่านั้น) สมาชิกชมรมฯ ที่สนใจ สามารถเข้าไป download ได้ที่ http://www.askmedia.co.th/it/squareFree.php
บทสรุปจากการทดสอบในเบื้องต้น
1. ซอฟต์แวร์ที่รองรับ Mac OS X จะเน้นการพัฒนาเพื่อรองรับโปรแกรมจัดหน้าในรุ่นใหม่ อย่างเช่น InDesign CS2 และ CS3 (TSP และ KoKai ส่วน FreeLock รองรับเฉพาะ InDesign CS3 เท่านั้น) นอกจากนั้น FreeLock ยังตอบสนองกราฟิคดีไซน์โดยพัฒนาให้รองรับ Illustrator CS3 ด้วย
2. ซอฟต์แวร์ที่รองรับ Windows จะมีการพัฒนาให้รองรับโปรแกรมที่หลากหลาย และรองรับทั้งโปรแกรมรุ่นเก่า และรุ่นใหม่ อย่างเช่น KoKai และ ASK2 ที่ยังรองรับ PageMaker, FreeHand, QuarkXPress, CorelDraw, Illustrator และ InDesign ส่วน TSP นั้นรองรับเฉพาะ InDesign CS2 และ CS 3 เท่านั้น
3.การทำงานกับฟ้อนต์ FreeLock เน้นให้ใช้เฉพาะฟ้อนต์ที่มีการเข้ารหัสแบบ Unicode เท่านั้น (ทั้ง TrueType และ OpenType) เหตุผลเพราะว่าโปรแกรมรุ่นใหม่ เช่น InDesign CS3 นั้นสามารถใช้ฟ้อนต์ภาษาไทยที่มีการเข้ารหัส Unicode ได้โดยตรง วรรณยุกต์ไม่ลอย ดังนั้น FreeLock จึงมีการพัฒนาเน้นไปที่การตัดคำเท่านั้น ส่วนอีก 3 ค่ายที่เหลือนอกจากจะมีการพัฒนาให้รองรับกับฟ้อนต์ใหม่แล้ว แต่ก็ยังคงให้มีการใช้กับฟ้อนต์เก่า (Postscript Type 1 และ TrueType) ที่มีการเข้ารหัสแบบ ASCII ได้อีกด้วย (อันที่จริง น่าจะยกเลิกการทำงานกับฟ้อนต์เก่าได้แล้ว เพราะโปรแกรมรุ่นใหม่ๆ สามารถพิมพ์ฟ้อนต์ภาษาไทยได้ โดยไม่ต้องอาศัยซอฟต์แวร์ช่วย เหมือนในอดีต)
4. การแสดงสถานะของการใช้งาน เฉพาะ FreeLock จะไม่มีการบ่งบอกสถานะของการใช้งาน เหมือนกับค่ายอื่นๆ จึงทำให้เกิดความสับสนในการเรียกใช้งาน
5. การตัดคำในแต่ละค่ายใช้เทคนิคไม่เหมือนกัน ดังนั้นการใช้ต้องระวัง ยกตัวอย่างเช่น ไฟล์ที่ทำมาในครั้งแรกใช้ FreeLock มีการตัดคำแบบหนึ่ง หลังจากนั้นนำมาเปิดใช้กับ TSP การตัดคำอีกแบบหนึ่ง ทำให้ข้อมูลมีการปรับเลื่อนไปจากเดิม
หมายเหตุ
- กรณี Adobe CS 4 เช่น Photoshop CS4, Illustrator CS4 และ InDesign CS 4 หากต้องการใช้งาน ก็สามารถใช้ร่วมกับฟ้อนต์ Unicode ได้ แต่จะเป็นปัญหากับตำแหน่งของสระ และวรรณยุกต์บางตัว (จากการทดสอบ ฟ้อนต์ TEPC และ TH) แต่หากใช้ฟ้อนต์ใหม่ล่าสุดที่พัฒนาโดยสหพันธ์ฯ โดยใช้กำลังหลักจากชมรมฯ คือ ฟ้อนต์ TF จะไม่มีปัญหาดังกล่าว แต่ต้องการแก้ปัญหาเพื่อให้สามารถใช้ได้กับฟ้อนต์ที่มีการเข้ารหัสแบบ Unicode ทั่วไป ต้องอาศัย Script ที่ชื่อว่า World-Ready Composer เพื่อเข้ามาช่วยแก้ปัญหานี้ สมาชิกชมรมฯ ที่สนใจสามารถเข้าไป download ได้ที่ http://www.thomasphinney.com/2009/01/adobe-world-ready-composer/
- การตัดคำ เฉพาะใน InDesign CS4 ได้มีการพัฒนาให้มีการตัดคำภาษาไทยไว้ตัวโปรแกรมเรียบร้อยแล้ว โดยไม่ต้องใช้ระบบควบคุมต่างๆ ที่กล่าวมาข้างต้น ดังนั้นจะเห็นได้ว่า หากการพัฒนาของซอฟต์แวร์ในอนาคต สามารถบรรจุพจนานุกรมไว้ภายในตัวโปรแกรมแล้ว เราก็ไม่ต้องใช้ระบบควบคุมโปรแกรมใดๆเลยที่กล่าวมาข้างต้น
ข้อมูลเบื้องต้นเหล่านี้ คงใช้สำหรับพิจารณาเลือกใช้ซอฟต์แวร์ที่ถูกต้อง แต่ความกังวลใจก็อาจจะยังไม่หมดไปทั้งหมด โดยเฉพาะผู้ที่ต้องรับไฟล์งานไปผลิตต่อ ไม่ว่าจะเป็นร้านแยกสี หรือโรงพิมพ์ จะทำอย่างไร ต้องมีซอฟต์แวร์ให้ครบทั้ง 4 ค่ายหรือไม่ เพื่อที่จะรองรับไฟล์งานให้ได้ทั้งหมด คำตอบก็คือ ไม่จำเป็นครับ หากเราได้บอกผู้ผลิตงานที่จะส่งต่อให้เปลี่ยนไปใช้รูปแบบไฟล์ PDF จะได้ไม่ต้องกังวลว่าใช้ซอฟต์แวร์อะไรในการควบคุมภาษาไทย รวมถึงไม่ต้องกังวลเกี่ยวกับฟ้อนต์ และรูปภาพที่ใช้ในไฟล์งานด้วย